Szukasz kogoś, kto „siłowo” odzyska Twoje pieniądze? Dobrze trafiłeś – być może właśnie unikniesz bardzo kosztownego błędu.
Wynajęcie ludzi, którzy mają zastraszyć dłużnika lub zmusić go do zapłaty, może skończyć się nie tylko utratą pieniędzy, ale również odpowiedzialnością karną wierzyciela. Nawet wtedy, gdy dług rzeczywiście istnieje i jest bezsporny.
Nie oznacza to jednak, że pozostaje Ci jedynie grzeczne proszenie dłużnika o zapłatę i wysyłanie kolejnych wezwań, które trafiają do szuflady.
Skuteczna windykacja może być zdecydowana i dotkliwa dla dłużnika, a jednocześnie całkowicie legalna.
Ustalenie majątku, zabezpieczenie roszczenia, zajęcie wierzytelności od kontrahentów, hipoteka przymusowa, skarga pauliańska czy egzekucja z majątku mogą wywrzeć na dłużniku znacznie większą presję niż puste groźby.
Czym jest windykacja siłowa?
„Windykacja siłowa” nie jest pojęciem prawnym. Potocznie określenie to odnosi się do działań, podczas których dłużnik ma zostać zmuszony do zapłaty poprzez:
- groźby wobec niego lub jego bliskich,
- zastraszanie,
- przemoc fizyczną,
- niszczenie mienia,
- uporczywe nachodzenie lub nękanie,
- wtargnięcie do domu albo siedziby firmy,
- grożenie ujawnieniem prywatnych informacji,
- inne bezprawne formy nacisku.
Nie należy mylić takich zachowań ze stanowczą windykacją.
Firma windykacyjna może kontaktować się z dłużnikiem, prowadzić negocjacje, wysyłać wezwania do zapłaty oraz podejmować windykację terenową. Nie może jednak stosować przemocy, grozić bezprawnymi konsekwencjami ani podszywać się pod komornika lub inny organ państwowy.
Czy stosowanie przemocy lub gróźb przy odzyskiwaniu długu jest przestępstwem?
Takie zachowania mogą stanowić przestępstwo.
Zgodnie z art. 191 § 2 ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
Co istotne, przepis może mieć zastosowanie również wtedy, gdy wierzytelność rzeczywiście istnieje. Fakt, że dłużnik jest zobowiązany do zapłaty, nie daje wierzycielowi prawa do stosowania przemocy lub bezprawnych gróźb.
W zależności od konkretnego zachowania mogą mieć zastosowanie również inne przepisy prawa karnego, dotyczące między innymi gróźb karalnych, nękania, naruszenia miru domowego, uszkodzenia mienia czy wymuszenia rozbójniczego.
Ostateczna kwalifikacja prawna zawsze zależy od przebiegu konkretnego zdarzenia, sposobu działania sprawcy i zgromadzonych dowodów.
Czy wierzyciel może odpowiadać za działania „egzekutora”?
Wierzyciel nie może zakładać, że uniknie odpowiedzialności tylko dlatego, że sam nie groził dłużnikowi ani nie stosował wobec niego przemocy.
Jeżeli wierzyciel świadomie zleca bezprawne działania, nakłania inną osobę do popełnienia przestępstwa, ułatwia jego popełnienie albo wspólnie z inną osobą realizuje przestępczy plan, w zależności od okoliczności może wchodzić w grę odpowiedzialność za podżeganie, pomocnictwo lub współsprawstwo.
Nie oznacza to jednak, że wierzyciel automatycznie odpowiada za każde bezprawne zachowanie osoby, której zlecił windykację.
Samo przekazanie sprawy profesjonalnej firmie windykacyjnej nie oznacza odpowiedzialności karnej za jej działania. Ryzyko pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy wierzyciel świadomie akceptuje lub zleca działania sprzeczne z prawem.
Jakie ryzyko ponosi wierzyciel?
Zlecając odzyskanie długu osobom działającym poza prawem, wierzyciel traci kontrolę nad sytuacją.
Nie wie, jak daleko posuną się „windykatorzy”, co zrobią dłużnikowi ani w jaki sposób będą chcieli zakończyć sprawę.
Wierzyciel może wówczas:
- narazić się na odpowiedzialność karną, jeżeli jego własne działania spełnią przesłanki odpowiedzialności za przestępstwo,
- zostać zobowiązany do naprawienia szkody lub zapłaty zadośćuczynienia,
- narazić swoją firmę na utratę wiarygodności,
- skomplikować późniejsze dochodzenie należności przed sądem,
- stracić pieniądze przekazane osobom, które miały je odzyskać.
Ten ostatni problem często jest pomijany.
Osoba, która zgadza się łamać prawo wobec dłużnika, może równie łatwo działać na szkodę wierzyciela. Może odebrać pieniądze i zatrzymać je dla siebie albo żądać kolejnych kwot pod pretekstem prowadzenia „windykacji”.
Wierzyciel może znaleźć się wtedy w wyjątkowo trudnej sytuacji. Zgłaszając sprawę organom ścigania, będzie musiał wyjaśnić również okoliczności, w jakich zlecił odzyskanie pieniędzy.
W efekcie zamiast odzyskać należność, może stracić pieniądze, reputację i narazić się na poważne konsekwencje prawne.
Jak legalnie wywrzeć presję na dłużnika?
Skuteczna windykacja nie zależy od liczby wysłanych wezwań, lecz od szybkiego ustalenia, jakie zgodne z prawem działania mogą wywrzeć na konkretnym dłużniku realną presję.
Nie każdy dłużnik wymaga takiej samej strategii.
Najpierw warto sprawdzić, czy nadal prowadzi działalność, posiada nieruchomości, pojazdy lub inne składniki majątku, ma wierzytelności wobec swoich kontrahentów albo próbuje przenosić majątek na inne osoby. Więcej na temat sposobu pozyskiwania informacji w artykule Gdzie szukać informacji o dłużniku? 5 źródeł, które zwiększają skuteczność windykacji
Dopiero na tej podstawie można zdecydować, jakie działania mają największą szansę doprowadzić do zapłaty.
Ustalenie majątku dłużnika
Jednym z najważniejszych elementów skutecznej windykacji jest ustalenie majątku dłużnika i wiedza o tym, z czego w przyszłości można będzie zaspokoić wierzyciela.
W zależności od sytuacji analizuje się między innymi:
- nieruchomości,
- pojazdy i inne wartościowe ruchomości,
- działalność gospodarczą,
- udziały i prawa majątkowe,
- wierzytelności wobec kontrahentów,
- powiązania gospodarcze,
- wcześniejsze transakcje dotyczące majątku,
- informacje wskazujące na możliwe wyprowadzanie majątku.
Im wcześniej wierzyciel wie, gdzie znajduje się majątek dłużnika, tym łatwiej dobrać odpowiednią strategię.
Negocjacje i zabezpieczona ugoda
Rozmowy z dłużnikiem mają sens, jeżeli prowadzą do jednorazowej zapłaty albo realnego harmonogramu spłat, zobacz windykacja polubowna niezapłaconych faktur
Sama deklaracja:
„Będę płacić, kiedy będę mógł”
nie jest rozwiązaniem.
Jeżeli dłużnik potrzebuje czasu, warto ustalić konkretne terminy, wysokość rat i konsekwencje braku zapłaty. W zależności od sytuacji można również rozważyć odpowiednie zabezpieczenie spłaty.
Trzeba przy tym ocenić, czy proponowane wpłaty rzeczywiście prowadzą do spłaty zadłużenia, czy tylko dają dłużnikowi dodatkowy czas na wyzbycie się majątku.
Zabezpieczenie roszczenia
Jeżeli istnieje ryzyko, że dłużnik sprzeda, ukryje albo obciąży majątek, można rozważyć wystąpienie o zabezpieczenie roszczenia.
W zależności od okoliczności zabezpieczenie roszczenia pieniężnego może obejmować między innymi zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, zajęcie innych wierzytelności czy obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową.
Zabezpieczenie nie jest jednak automatyczne. Konieczne jest spełnienie przesłanek przewidzianych przez przepisy i odpowiednie uzasadnienie wniosku.
Egzekucja z majątku dłużnika
Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel może skierować sprawę do egzekucji.
Komornik może prowadzić egzekucję między innymi z:
- rachunków bankowych,
- wynagrodzenia i innych dochodów,
- ruchomości,
- nieruchomości,
- wierzytelności przysługujących dłużnikowi od jego kontrahentów,
- innych praw majątkowych.
Szczególnie istotne może być zajęcie wierzytelności od kontrahentów.
Dłużnik może twierdzić, że nie ma pieniędzy, a jednocześnie regularnie wykonywać usługi, sprzedawać towary i wystawiać faktury swoim klientom.
W takiej sytuacji źródłem spłaty może być nie rachunek bankowy dłużnika, lecz pieniądze, które mają mu dopiero zapłacić jego kontrahenci.
Co zrobić, gdy dłużnik przepisuje majątek?
Jeżeli dłużnik przeniósł majątek na małżonka, dziecko albo inną osobę z pokrzywdzeniem wierzyciela, można przeanalizować możliwość wniesienia skargi pauliańskiej.
Członkowie rodziny nie odpowiadają za dług tylko dlatego, że są spokrewnieni z dłużnikiem.
Skarga pauliańska może jednak pozwolić na uznanie określonej czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną wobec wierzyciela, jeżeli zostały spełnione ustawowe przesłanki.
Nie oznacza to automatycznego przejęcia majątku osoby trzeciej. Celem skargi jest ochrona wierzyciela przed skutkami czynności, która doprowadziła do jego pokrzywdzenia.
Dlatego w przypadku podejrzenia wyprowadzania majątku liczy się nie tylko ustalenie, co dłużnik posiada obecnie, ale również sprawdzenie, co posiadał wcześniej i jakie czynności dotyczące majątku podejmował.
Ukrywanie lub niszczenie majątku
Świadome ukrywanie, darowanie, pozorne obciążanie lub niszczenie majątku w celu udaremnienia albo uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela może – w zależności od okoliczności – prowadzić również do odpowiedzialności na podstawie przepisów Kodeksu karnego.
Nie każda sprzedaż lub darowizna majątku przez dłużnika oznacza jednak popełnienie przestępstwa.
Dlatego przed podjęciem działań należy przeanalizować dokumenty, moment dokonania czynności, sytuację finansową dłużnika oraz jej wpływ na możliwość zaspokojenia wierzyciela.
Wyjawienie majątku
Jeżeli prowadzona egzekucja nie doprowadziła do pełnego zaspokojenia wierzyciela albo majątek zajęty w egzekucji nie rokuje zaspokojenia należności, w określonych przypadkach wierzyciel może żądać zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu majątku i przyrzeczenia, że wykaz jest prawdziwy i kompletny.
Instytucję wyjawienia majątku regulują art. 913 i następne Kodeksu postępowania cywilnego.
Wyjawienie majątku nie zastępuje jednak wcześniejszego rozpoznania sytuacji dłużnika. W wielu sprawach istotne jest ustalenie informacji o majątku jeszcze przed skierowaniem sprawy do egzekucji.
Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej
W niektórych przypadkach dotyczących niewypłacalności przedsiębiorcy można również analizować przesłanki orzeczenia przez sąd zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.
Nie jest to jednak zwykły środek windykacyjny stosowany przy każdym niezapłaconym długu.
Prawo upadłościowe przewiduje konkretne przesłanki takiego zakazu, między innymi związane z zawinionym niezłożeniem w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, określonymi zachowaniami w toku postępowania upadłościowego, a w niektórych przypadkach również z celowym działaniem lub rażącym niedbalstwem prowadzącym do niewypłacalności.
Dlatego możliwość zastosowania tego instrumentu zawsze wymaga analizy konkretnej sytuacji przedsiębiorcy.
Dlaczego legalna windykacja może być skuteczniejsza?
Dłużnik może zignorować telefon, wiadomość lub kolejne wezwanie do zapłaty.
Znacznie trudniej zignorować legalne działania, które wpływają na jego majątek lub możliwość prowadzenia działalności – takie jak zabezpieczenie roszczenia, zajęcie wierzytelności od kontrahenta, hipoteka przymusowa czy egzekucja z nieruchomości.
Nie każde narzędzie można zastosować w każdej sprawie.
Skuteczność windykacji polega na ustaleniu, jakie działania są prawnie dostępne i które z nich najlepiej odpowiadają sytuacji konkretnego dłużnika.
Dlatego najpierw potrzebna jest informacja, a dopiero później odpowiednia strategia.
Siła argumentów jest skuteczniejsza niż argumenty siły.
Jak działa firma windykacyjna Progress?
Nie stosujemy przemocy, gróźb ani bezprawnego nacisku.
Wykorzystujemy natomiast legalne instrumenty, które mogą zwiększyć szansę na odzyskanie należności.
Analizujemy sytuację dłużnika, sprawdzamy dostępne informacje, oceniamy możliwości odzyskania pieniędzy i dobieramy odpowiednią strategię działania.
Prowadzimy windykację polubowną i terenową. Jeżeli konieczne jest postępowanie sądowe, sprawa może zostać skierowana do współpracującego radcy prawnego.
Działamy stanowczo, konsekwentnie i w granicach prawa.
Windykacja nie jest bójką. Jest strategią, której celem jest odzyskanie pieniędzy bez narażania wierzyciela na kolejne problemy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy windykator może grozić dłużnikowi?
Nie. Windykator może poinformować dłużnika o zgodnych z prawem konsekwencjach braku zapłaty, ale nie może grozić przemocą, zniszczeniem mienia ani innym bezprawnym działaniem.
Czy windykacja terenowa jest legalna?
Tak. Windykacja terenowa może obejmować wizytę pod adresem prowadzenia działalności lub zamieszkania dłużnika, próbę rozmowy oraz przekazanie informacji dotyczących zadłużenia. Windykator nie może jednak wtargnąć do pomieszczenia, używać przemocy, grozić ani podszywać się pod komornika lub inny organ państwowy.
Czy można wynająć firmę do odzyskania długu?
Tak. Wierzyciel może zlecić profesjonalnej firmie prowadzenie działań windykacyjnych. Firma powinna działać w granicach prawa i na podstawie uzgodnionego zakresu zlecenia.
Czy wierzyciel może odpowiadać za działania windykatora?
Może, jeżeli jego własne zachowanie spełnia przesłanki odpowiedzialności karnej, np. gdy świadomie nakłania do popełnienia przestępstwa, pomaga w jego popełnieniu lub uczestniczy w jego realizacji. Samo zlecenie sprawy legalnie działającej firmie windykacyjnej nie oznacza automatycznej odpowiedzialności za każde jej działanie.
Czy brak zapłaty za fakturę jest oszustwem?
Nie zawsze. Samo niezapłacenie faktury nie przesądza o popełnieniu przestępstwa. Odpowiedzialność karna może być rozważana wtedy, gdy istnieją dowody wskazujące na oszukańcze działanie, na przykład świadome wprowadzenie kontrahenta w błąd w celu uzyskania świadczenia.
Potrzebujesz zdecydowanych działań wobec dłużnika?
Nie potrzebujesz „siłowego windykatora”. Potrzebujesz strategii, która ograniczy dłużnikowi możliwość dalszego unikania zapłaty.
Dłużnik nie odbiera telefonów? Obiecuje zapłatę, ale ciągle przesuwa termin? Przepisał majątek na inną osobę? A może wcześniejsza egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna? W takich sytuacjach sama presja telefoniczna często nie wystarcza.
Prześlij nam dokumenty. Sprawdzimy sprawę, ocenimy sytuację dłużnika i zaproponujemy działania dopasowane do realnych możliwości odzyskania pieniędzy. Wynagrodzenie prowizyjne jest należne po skutecznym odzyskaniu środków.
