Uzyskanie wyroku sądu i skierowanie sprawy do komornika to dla wielu wierzycieli moment, w którym kończy się ich aktywność. Powszechne jest przekonanie, że od tej chwili odzyskanie należności zależy już wyłącznie od działań komornika.
To jeden z najczęściej popełnianych błędów.
Skuteczność egzekucji bardzo często zależy od informacji, jakie posiada wierzyciel. Im więcej wiadomo o majątku dłużnika, jego kontrahentach, prowadzonej działalności gospodarczej czy czynnościach prawnych dokonanych przed wszczęciem egzekucji, tym większa szansa na odzyskanie należności.
W poprzednich artykułach pokazaliśmy:
- Jak sprawdzić kontrahenta – za darmo, anonimowo, aby ograniczyć ryzyko zawarcia umowy z nierzetelnym partnerem,
- Jak ustalić majątek dłużnika – nieoficjalnie, bez komornika, bez sądu.
W tym artykule skupimy się na kolejnym etapie – postępowaniu egzekucyjnym.
Wbrew pozorom wierzyciel również w trakcie egzekucji może zdobyć wiele informacji, które pozwolą odnaleźć majątek ukrywany przez dłużnika lub podjąć działania, których sam komornik nie jest uprawniony prowadzić.
Dlaczego warto samodzielnie szukać informacji?
Komornik posiada szerokie kompetencje do ustalania majątku dłużnika. Korzysta z systemów teleinformatycznych, kieruje zapytania do banków, ZUS, urzędów skarbowych, CEPiK czy ksiąg wieczystych.
Nie oznacza to jednak, że prowadzi kompleksowe dochodzenie mające na celu ustalenie całej historii majątkowej dłużnika.
Komornik koncentruje się przede wszystkim na odnalezieniu aktualnego majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Nie analizuje natomiast, dlaczego majątku już nie ma, komu został sprzedany, czy doszło do wyprowadzenia aktywów do innej spółki, czy dłużnik nabył spadek albo czy istnieją podstawy do wniesienia skargi pauliańskiej.
To właśnie dlatego aktywny wierzyciel ma zdecydowanie większe szanse na odzyskanie należności.
Poniżej przedstawiamy pięć źródeł informacji, które w praktyce okazują się najcenniejsze.
1. Historia rachunków bankowych – cenne źródło informacji o dłużniku
Większość wierzycieli uważa, że rachunek bankowy służy jedynie do zajęcia znajdujących się na nim środków.
To zdecydowanie zbyt wąskie spojrzenie.
Znacznie większą wartość niż aktualne saldo przedstawia historia operacji bankowych.
To właśnie z niej można dowiedzieć się:
- kto regularnie płaci dłużnikowi,
- komu dłużnik przekazuje pieniądze,
- jakie są rzeczywiste źródła jego dochodów,
- czy działalność gospodarcza jest nadal prowadzona,
- czy majątek nie został wyprowadzony tuż przed egzekucją.
Historia rachunku bardzo często pozwala ustalić kontrahentów, którzy są jednocześnie dłużnikami naszego dłużnika. W takiej sytuacji wierzyciel może skierować egzekucję do wierzytelności przysługujących wobec tych kontrahentów.
Jeszcze większe znaczenie historia rachunku ma wtedy, gdy z przelewów wynika, że dłużnik przekazał znaczne kwoty członkom rodziny, nowo utworzonym spółkom albo osobom blisko z nim związanym. Takie informacje mogą stanowić cenny materiał dowodowy przy skardze pauliańskiej lub zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa udaremniania egzekucji.
Podstawa prawna
Możliwość uzyskania historii rachunku bankowego nie wynika z dobrej woli banku ani z uznania komornika.
Podstawę prawną stanowi art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. ł ustawy – Prawo bankowe akt prawny w związku z art. 761 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.
Przepisy te uprawniają komornika do żądania od banków informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji, w tym danych dotyczących obrotów i stanów rachunków bankowych dłużnika.
W praktyce oznacza to, że bank może przekazać komornikowi nie tylko informację o aktualnym saldzie rachunku, ale również historię operacji za wskazany okres.
Dlaczego tak niewielu wierzycieli korzysta z tej możliwości?
W praktyce komornicy bardzo rzadko występują o historię rachunków bankowych z własnej inicjatywy.
Powód jest prosty.
Ich podstawowym zadaniem jest prowadzenie egzekucji z istniejącego majątku, a analiza setek transakcji bankowych wymaga dodatkowego czasu i nie zawsze jest konieczna do wykonania ustawowych obowiązków.
Dlatego to właśnie wierzyciel powinien złożyć odpowiedni wniosek i uzasadnić potrzebę uzyskania historii rachunku.
Jest to szczególnie zasadne wtedy, gdy istnieje podejrzenie, że dłużnik wyprowadził majątek, prowadzi działalność za pośrednictwem innych podmiotów albo ukrywa swoje dochody.
Z naszego doświadczenia wynika, że historia rachunku bankowego jest jednym z najbardziej niedocenianych źródeł informacji w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Historia czynności cywilnoprawnych
Brak majątku w chwili wszczęcia egzekucji nie oznacza, że dłużnik nigdy go nie posiadał.
Wręcz przeciwnie.
W wielu sprawach największe znaczenie ma ustalenie, co stało się z majątkiem w ciągu ostatnich kilku lat.
Sprzedaż nieruchomości, darowizny na rzecz członków rodziny, przekazanie przedsiębiorstwa, sprzedaż maszyn lub samochodów bardzo często następują jeszcze przed wszczęciem egzekucji.
Dla komornika takie informacje mają zwykle ograniczone znaczenie.
Dla wierzyciela mogą być natomiast początkiem zupełnie nowego postępowania.
Na podstawie zgromadzonych informacji możliwe jest między innymi:
- wniesienie skargi pauliańskiej,
- dochodzenie uznania czynności za bezskuteczną wobec wierzyciela,
- zawiadomienie organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa,
- wystąpienie z wnioskiem o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, zobacz zakaz działalności gospodarczej dla dłużnika
Sama sprzedaż majątku oczywiście nie oznacza działania niezgodnego z prawem.
Kluczowe jest ustalenie, czy czynność została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli.
W praktyce analiza kilku dokumentów często pozwala wykazać, że majątek został sprzedany członkowi rodziny za rażąco zaniżoną cenę albo przekazany w drodze darowizny już po powstaniu zadłużenia.
3. Historia ksiąg wieczystych
Większość wierzycieli sprawdza jedynie aktualny odpis księgi wieczystej.
To zdecydowanie za mało.
Znacznie cenniejsza jest historia wpisów oraz dokumenty znajdujące się w aktach księgi wieczystej.
Ich analiza pozwala ustalić:
- historię własności nieruchomości,
- wcześniejsze hipoteki,
- egzekucje prowadzone z nieruchomości,
- zabezpieczenia ustanowione na rzecz banków, ZUS lub urzędów skarbowych,
- kolejne transakcje sprzedaży.
Jeszcze większą wartość mają akty notarialne znajdujące się w aktach księgi wieczystej.
Można z nich ustalić między innymi:
- rzeczywistą cenę sprzedaży,
- sposób zapłaty,
- terminy rozliczeń,
- osoby uczestniczące w transakcji,
- źródła finansowania zakupu.
Niejednokrotnie właśnie analiza akt księgi wieczystej pozwala odkryć okoliczności świadczące o celowym wyprowadzaniu majątku lub wskazuje osoby, przeciwko którym warto skierować dalsze działania prawne.
Przeglądanie ksiąg wieczystych możliwe jest poprzez EUKW – Prezentacja Księgi Wieczystej
4. Powiązania kapitałowe i osobowe
Jeżeli dłużnik prowadzi działalność gospodarczą, nie warto ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia jego wpisu w CEIDG lub KRS.
W praktyce bardzo często okazuje się, że przedsiębiorca prowadzi lub prowadził działalność w kilku podmiotach jednocześnie, pełni funkcje w różnych spółkach albo wykorzystuje osoby z najbliższego otoczenia do prowadzenia biznesu.
Takie powiązania nie są oczywiście niczym niezgodnym z prawem. Mogą jednak mieć ogromne znaczenie dla wierzyciela, zwłaszcza gdy działalność gospodarcza została formalnie zakończona, a faktycznie jest kontynuowana w innym podmiocie.
Co warto sprawdzić?
Poza informacjami dostępnymi w CEIDG i KRS warto przeanalizować akta rejestrowe spółek. Znajdują się w nich dokumenty, które nie zawsze są widoczne w internetowych wyszukiwarkach.
Szczególnie istotne są:
- zmiany wspólników i udziałowców,
- historia członków zarządu,
- podwyższenia lub obniżenia kapitału zakładowego,
- sprzedaż udziałów,
- przekształcenia spółek,
- połączenia i podziały przedsiębiorstw,
- adresy prowadzenia działalności,
- dane pełnomocników oraz prokurentów.
Już sama analiza tych informacji bardzo często pozwala zauważyć, że działalność gospodarcza została przeniesiona do nowej spółki, prowadzonej przez małżonka, dziecko albo wieloletniego wspólnika dłużnika.
Powiązania gospodarcze są często ważniejsze niż majątek
Zdarza się, że komornik nie znajduje żadnego majątku.
Jednocześnie analiza powiązań pokazuje, że były właściciel przedsiębiorstwa nadal codziennie prowadzi ten sam biznes, tylko formalnie pod inną nazwą.
Dla wierzyciela może to oznaczać konieczność podjęcia zupełnie innych działań niż klasyczna egzekucja.
Uzyskane informacje mogą stanowić podstawę między innymi do:
- wniesienia skargi pauliańskiej,
- dochodzenia odpowiedzialności członków zarządu,
- ustalenia rzeczywistych kontrahentów,
- skierowania egzekucji do nowych wierzytelności,
- złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Dlatego analiza powiązań biznesowych powinna być standardowym elementem każdej większej sprawy gospodarczej.
Pomocne w tej kwestii mogą być Rejestr.io oraz RaR Portal
5. Informacje dotyczące rodziny i następstwa prawnego
Wielu wierzycieli kończy działania w chwili umorzenia egzekucji z powodu bezskuteczności.
To często przedwczesna decyzja.
Sytuacja majątkowa dłużnika może zmienić się nawet wiele lat po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Najczęściej dzieje się tak wskutek:
- nabycia spadku,
- uzyskania zachowku,
- podziału majątku wspólnego po rozwodzie,
- zniesienia współwłasności,
- otrzymania darowizny,
- zakończenia postępowania spadkowego.
W praktyce niejednokrotnie zdarza się, że osoba od wielu lat niewypłacalna nagle staje się właścicielem nieruchomości lub udziału w przedsiębiorstwie odziedziczonego po członku rodziny.
Dla wierzyciela może to oznaczać możliwość ponownego wszczęcia skutecznej egzekucji.
Warto monitorować postępowania spadkowe
Ogłoszenia sądów o złożeniu wykazu inwentarza, postępowania o stwierdzenie nabycia spadku czy akty poświadczenia dziedziczenia bardzo często pozostają niezauważone przez wierzycieli.
Tymczasem właśnie na tym etapie można ustalić:
- kto został spadkobiercą,
- jaki majątek wszedł do spadku,
- jakie długi zostały zgłoszone,
- czy istnieją składniki majątku, z których będzie można prowadzić egzekucję.
W przypadku większych wierzytelności regularne monitorowanie postępowań spadkowych potrafi przynieść bardzo wymierne efekty.
Czego komornik nie zrobi za wierzyciela?
To jedna z najważniejszych kwestii, o której powinien pamiętać każdy przedsiębiorca.
Komornik posiada bardzo szerokie uprawnienia, jednak jego zadaniem jest prowadzenie egzekucji, a nie kompleksowe dochodzenie gospodarcze.
Nie należy oczekiwać, że sam odnajdzie wszystkie możliwości odzyskania należności.
Komornik nie analizuje historii majątku
Komornik ustala przede wszystkim aktualny majątek.
Nie prowadzi szczegółowej analizy tego, jakie składniki majątku dłużnik posiadał kilka lat wcześniej i komu je sprzedał.
To właśnie wierzyciel powinien zwrócić uwagę na wcześniejsze transakcje i – w razie potrzeby – wykorzystać je w innych postępowaniach.
Komornik nie wniesie skargi pauliańskiej
Nawet jeżeli z dokumentów wynika, że dłużnik wyprowadził majątek na rzecz członka rodziny lub powiązanej spółki, komornik nie może wystąpić z powództwem pauliańskim.
Jest to uprawnienie wierzyciela.
Bez jego inicjatywy odzyskanie wyprowadzonego majątku często będzie niemożliwe.
Komornik nie będzie analizował setek transakcji bankowych
Choć przepisy pozwalają uzyskać historię rachunku bankowego dłużnika, komornicy bardzo rzadko korzystają z tej możliwości z własnej inicjatywy.
Powód jest prosty.
Ich zadaniem jest prowadzenie egzekucji, a nie analiza finansowa działalności gospodarczej dłużnika.
Dlatego to wierzyciel powinien złożyć odpowiedni wniosek o uzyskanie historii rachunku i wskazać, dlaczego informacje te mogą mieć znaczenie dla prowadzonej egzekucji.
W praktyce właśnie analiza historii rachunku bardzo często pozwala odnaleźć majątek, którego nie udało się ustalić w żaden inny sposób.
Komornik nie analizuje powiązań biznesowych
Komornik nie będzie sprawdzał, czy działalność gospodarcza została przeniesiona do nowej spółki ani czy członkowie rodziny prowadzą przedsiębiorstwo wykorzystujące majątek należący wcześniej do dłużnika.
Takie ustalenia wymagają odrębnej analizy dokumentów rejestrowych oraz historii działalności gospodarczej.
Komornik nie monitoruje spadków
Nie należy oczekiwać, że komornik będzie przez wiele lat sprawdzał, czy dłużnik odziedziczył nieruchomość albo uzyskał zachowek.
Jeżeli wierzyciel chce wykorzystać takie informacje, powinien sam monitorować sytuację prawną dłużnika lub zlecić takie działania profesjonalnemu pełnomocnikowi.
Komornik nie opracuje strategii odzyskania należności
Komornik wykonuje czynności egzekucyjne przewidziane przepisami prawa.
Nie doradzi jednak, czy warto skierować sprawę przeciwko osobie trzeciej, złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wystąpić o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej czy przygotować skargę pauliańską.
To decyzje, które powinien podjąć wierzyciel po analizie całokształtu okoliczności sprawy.
Informacja to najskuteczniejsze narzędzie wierzyciela
Doświadczenie pokazuje, że największe sukcesy w odzyskiwaniu należności osiągają ci wierzyciele, którzy nie ograniczają się do biernego oczekiwania na efekty działań komornika.
Egzekucja komornicza jest tylko jednym z elementów procesu dochodzenia należności.
Równie ważne jest ustalenie:
- gdzie wcześniej znajdował się majątek,
- z kim współpracuje dłużnik,
- jakie posiada wierzytelności,
- czy wyzbywał się majątku,
- czy prowadzi działalność za pośrednictwem innych podmiotów,
- czy nabył spadek lub inne prawa majątkowe.
Każda z tych informacji może otworzyć drogę do zupełnie nowych działań, które w praktyce okazują się znacznie skuteczniejsze niż sama egzekucja z rachunku bankowego czy wynagrodzenia za pracę.
Największym błędem wierzyciela jest założenie, że skoro komornik umorzył postępowanie z powodu bezskuteczności, to sprawa jest definitywnie zakończona.
Bardzo często oznacza to jedynie, że należy zmienić strategię.
Potrzebujesz pomocy w windykacji dłużnika?
Od wielu lat zajmujemy się windykacją dłużników oraz analizą dokumentów, które mogą mieć znaczenie dla skutecznego odzyskania należności. Pomagamy wierzycielom ustalić rzeczywistych kontrahentów dłużnika, przeanalizować dokumenty, księgi wieczyste i rejestry przedsiębiorców.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w przygotowaniu strategii działań windykacyjnych, skontaktuj się z nami. Pomożemy ocenić realne możliwości odzyskania należności i wskazać rozwiązania, które zwiększą skuteczność prowadzonej windykacji.
